Nederland wordt rijker, maar jij en ik gaan er in koopkracht op achteruit. Dat is het beeld dat opstijgt uit de concept-Macro Economische Verkenning voor 2027. Het Centraal Planbureau (CPB) voorziet voor 2027 een economische groei van 1,2 procent, maar de gemiddelde Nederlander gaat er door inflatie en een verhoging van onder meer de inkomstenbelasting in koopkracht op achteruit.

CPB-directeur Pieter Hasekamp is desalniettemin tegen generieke maatregelen om de koopkracht op korte termijn te repareren. Hij pleit eveneens tegen te veel nieuwe uitgaven nu de economie goed draait. Liever ziet de CPB-directeur dat het kabinet extra ruimte creëert in de begroting om eventuele tegenvallers op te vangen.

Waar moet die extra begrotingsruimte vandaan komen? Bezuinigen op publieke voorzieningen?

‘Nee. Ik zou er juist voor pleiten om, mocht de economie toch tegenvallen, niet direct extra te bezuinigen. Als je voorzichtig bent met extra uitgaven wanneer het relatief goed gaat, zoals nu, hoeft dat ook niet.’

U pleit voor investeringen op de lange termijn. Waarom?

‘Veel partijen zetten in op kortetermijnvraagstukken, zoals een daling van de koopkracht. Ze laten daarmee de langetermijnvraagstukken liggen. Stikstof is daar een voorbeeld van. Stikstof is vooral in het belang van onze natuur, maar het is ook een economisch vraagstuk. Als je de stikstofcrisis niet oplost, zet je een rem op toekomstige economische groei. Dan kun je minder bouwen en de infrastructuur niet onderhouden.’

Hoe past het klimaat binnen dat verhaal?

‘Verduurzaming is ook een langetermijnvraagstuk. Uiteindelijk moet je ook investeren in het stroomnet en in de energietransitie. De huidige crisis, of de stijging van de energieprijs, toont opnieuw hoe afhankelijk we zijn van fossiele brandstoffen uit risicolanden, vooral uit het Midden-Oosten. Het is in ons eigen economisch belang om die afhankelijkheid af te bouwen.’

Wat is de belangrijkste boodschap in de nieuwe concept macro-economische verkenning?

‘Er zijn veel risico’s in de wereldeconomie. Het goede nieuws is dat het met de Nederlandse economie, gegeven wat er allemaal in de wereld aan de hand is, nog relatief goed gaat. Onze economie groeit dit jaar met 1,4 procent. Dit is weliswaar niet spectaculair, maar in een wereld met Trump en handelsoorlogen is dat een overwegend positieve uitkomst. De financiële sector staat er ook beter voor dan tijdens de vorige grote crisis in 2008. We hebben iets meer buffers.’

En het slechte nieuws?

‘De hoge energieprijzen leiden tot inflatie en dat voelen mensen in hun portemonnee. Dit jaar valt het relatief mee: de koopkracht neemt toe omdat de lonen harder stijgen dan de prijzen. Maar mensen die in slecht geïsoleerde huizen wonen of een laag inkomen hebben, gaan de hogere energierekening wel degelijk voelen.’

In 2027 stijgen de lonen sneller dan de inflatie. Toch daalt de koopkracht. Hoe kan dat?

‘De overheid verhoogt de belastingen, waardoor veel huishoudens erop achteruitgaan. De laagste inkomens voelen dit minder, omdat zij worden ontzien. Maar veel werkenden en uitkeringsgerechtigden gaan erop achteruit. De koopkracht van gepensioneerden blijft dan weer behoorlijk op peil: zij profiteren van de extra indexaties van hun pensioenen.’

Het kabinet zoekt steun bij de oppositie om op Prinsjesdag een begroting te kunnen presenteren die wordt gesteund door een meerderheid in de Tweede Kamer. Hoe belangrijk is dat?

‘Nederland heeft behoefte aan duidelijkheid over keuzes die gemaakt worden. Zonder begroting komt er geen belastingplan en worden er geen keuzes gemaakt. Dit betekent ook dat het begrotingstekort verder oploopt en dat de lasten naar de toekomst worden verschoven. Ook dat heeft weer gevolgen voor de koopkracht.’

Welke boodschap wilt u de politiek meegeven?

‘Kijk niet alleen naar de korte termijn. Er moet geïnvesteerd worden in klimaat, stikstof, woningbouw en toekomstig verdienvermogen. Over Defensie zou je kunnen zeggen: die keuze is al gemaakt. Dat zal ook vragen om compromissen tussen coalitie en oppositie. Niemand zal op alle punten krijgen wat hij wil. En als je iets wilt doen aan de koopkracht, richt je dan op mensen die het meeste last hebben van de energieprijsstijging.’