Nederland is nooit een land geweest van verre horizonten, maar tot voor kort vormden de Noordzeestranden een aangename uitzondering. Onze kustlijn van 353 kilometer was eeuwenlang de enige plek in het land waar we, kuierend door het zand, onze verbeelding op de oneindige verte konden projecteren.

Dat lege canvas is niet meer. Wie deze zomer op een zonnige dag een handdoekje uitrolde in een van onze badplaatsen, zag dat het ook op het water krioelt van de menselijke activiteit. Vanaf het strand is duidelijk zichtbaar hoe windmolens de afgelopen twee decennia in razend tempo uit de zeebodem schoten. Eeuwen aan globalisering worden gevisualiseerd in de vorm van de traag bewegende silhouetten van containerschepen en mammoettankers.

Infrastructuur, Defensie en Landbouw, alle belangen strijden om ruimte op de Noordzee

Pak de kaart van het Informatiehuis Marien van de Rijksoverheid erbij en je krijgt pas echt een beeld van voorbij de horizon de drukte op en onder water. De kaart is het uitvloeisel van de pogingen van de ministeries van Infrastructuur, Defensie en Landbouw om compromissen te sluiten tussen alle belangen die strijden om ruimte op de Noordzee.

Een beetje klikken op de kaart leert ons dat de Noordzee allang niet meer het exclusieve jachtdomein is van de vissers. Pal voor het strand zijn verschillende gebieden aangewezen voor zwemmers en kitesurfers, terwijl olie-, gas- en windboeren iets verder uit de kust lucratieve concessies hebben bemachtigd om de zee op industriële wijze te exploiteren.

Nu de Schelde te vervuild raakt met pfas en andere rommel, wijst de overheid voor de kweek van mosselen en oesters speciale zones buiten de kust aan. Die waren niet eenvoudig te vinden: op de zeebodem liggen immers meer dan 6000 kilometer aan data-en stroomkabels en 4500 kilometer aan olie- en gasleidingen waarboven niet mag worden gevist of geankerd. Al die infrastructuur op (en onder) water leidt tot nieuwe zorgen. De marine patrouilleert weer nadrukkelijk door onze territoriale wateren, in de hoop zo Russen met snode plannen op afstand te houden.

Met zoveel menselijke activiteit is het bijna een wonder te noemen dat de Noordzee nog altijd ons grootste natuurgebied is, zij het dat die natuur slechts op enkele bureaucratisch aangewezen percelen beschikt over een beschermde status. Bruinvissen, zeehonden, watervogels en andere soorten die zo onverstandig zijn om zich buiten de Natura 2000-gebieden te wagen, moeten zichzelf maar zien te redden.

Deze zomer vroegen we fotograaf Jan Dirk van den Burg om ons mee te nemen naar het grensland tussen het stilste en tegelijk drukste gebied van ons land: het strand.

https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-augustus-2026/

Zandvoort

Zandvoort is behalve een badplaats ook een knooppunt voor intercontinentaal
dataverkeer. Hier komen de belangrijkste onderzeese datakabels vanuit Amerika en het Verenigd Koninkrijk aan land. Zonder Zandvoort geen internet.

Cadzand

De allerzuidelijkste Nederlandse badplaats wordt ook wel ‘Knokke 2.0’ genoemd – naar de eerstvolgende Belgische badplaats. De laatste jaren is Cadzand van pittoresk Zeeuws  vissersdorp getransformeerd in een luxueuze hotspot met peperdure appartementen en chique gastronomie.

Maasvlakte

Nederland verduurzaamt, niet alleen met windparken op zee, Maar ook onshore, zoals hier op het Maasvlaktestrand. Daar staan de turbines van Eneco gewoon tussen de vissers.

Hoek van Holland

De kustkolonisering door Roompot rukt op. Hier met luxe beach villa’s. Met uniek uitzicht op zee, te weten: de vaargeul die olietankers en containerschepen naar de haven van Rotterdam leidt, de vervuilende Maasvlakte, en ja ook de zonsondergang.

Wijk aan Zee

In Wijk kun je heerlijk recreëren onder de rook van Tata Steel, het paradepaardje van het Nederlandse duurzaamheidsbeleid. Onlangs ging de Kamer akkoord met een
ruggesteuntje van 2 miljard euro aan de Indiase staalproducent. Voorlopig blijft de schoorsteen dus nog wel even roken.