Niemand is vrij tot iedereen het is

Met het risico om tot valse nostalgie te vervallen, verlang ik steeds vaker terug naar de bevrijdingsdagen uit mijn middelbare schooltijd. Herdenken was een overzichtelijke aangelegenheid. Oorlog was iets van vroeger. Voortaan was het vrede. Vrijheid leek een voldongen feit.

Voor ons middelbare scholieren was bevrijdingsdag bovenal een feest omdat we niet naar school hoefden. In plaats daarvan trokken we massaal naar een stadspark in Haarlem dat een keer per jaar werd omgetoverd tot festivalterrein. Het was de plek waar we als pubers experimenteerden met alles waar pubers graag mee experimenteren. Ik ervoer het in 1996 als buitengewoon bevrijdend (ik was 14) om Osdorp Posse-frontman Def P luidkeels na te roepen dat we 51 jaar geleden bevrijd waren van die k*****-moffen.

Hoe zeer is de wereld sindsdien veranderd.

Nu zowel het Kremlin áls het Witte Huis zich te buiten gaan aan illegale agressie-oorlogen, terreurbombardementen en genocidaal taalgebruik, voelt de Derde Wereldoorlog dichterbij dan de Tweede. Waar mijn ouders in 1996 opgelucht ademhaalden dat de dienstplicht nog voor mijn 18de verjaardag zou worden opgeschort, vrees ik nu dat deze weleens heringevoerd zou kunnen gaan worden voordat mijn kroost volwassen is. Liever dan stil te staan bij de oorlog die is geweest, zoomen we in dit bevrijdingsnummer daarom in op de vrijheden die wij in het hier en nu moeten (blijven) bevechten.

Helaas beperkt de strijd om onze vrijheid zich niet tot loopgraven in de Donbas

Leonie Coppes verdiepte zich in de innovatiekracht van het Oekraïense leger, die ik als hoopvol zou bestempelen als de gevolgen voor de gewone Russische soldaat niet zo gruwelijk waren. Om te voorkomen dat diezelfde oorlog in het westen een abstract begrip wordt, blijft fotograaf Jelle Krings naar het Oekraïense front terugkeren. Zijn serie The Cost of War legt de even schokkende als alledaagse realiteit vast van de prijs die onze mede-Europeanen elke dag opnieuw moeten betalen.

Helaas beperkt de strijd om onze vrijheid zich niet tot loopgraven in de Donbas.

Laila Frank doet voor ons verslag van een deradicaliseringsprogramma in de Verenigde Staten, dat is bedoeld om vrienden en familieleden uit MAGA te trekken. Wat kunnen wij daar hier van leren? Els Quaegebeur onderzoekt of, en hoe, we onszelf moeten bevrijden van Ozempic en andere (verslavende) afslankmedicijnen, die ons door de industrie worden opgedrongen.

Nina Pierson maakt mij als man pijnlijk bewust van het feit dat de strijd om radicale gelijkheid tussen man en vrouw zelfs in de meest progressieve kringen nog altijd niet gestreden is. Aan de hand van haar fantasie om eens een man te penetreren, werkt ze in een ronduit bevrijdend verhaal uit hoe diep de (seksuele) ongelijkheid tussen man en vrouw in onze verlichte westerse cultuur ligt verankerd.

Vrijheid is bovenal een collectieve aangelegenheid. Niemand is vrij tot iedereen het is. Als redactie van Vrij Nederland beschouwen we het als onze dure plicht om de strijd tegen iedere vorm van onvrijheid journalistiek te belichten. Zelfs, of misschien wel juist, als we hiervoor verhalen moeten publiceren die een groot deel van onze leden met samengeknepen billen zal lezen.