Het schoolsysteem is voor iedereen

Veere Arends (16)

In de praktijk blijkt het schoolsysteem er niet voor elke leerling te zijn. Klaslokalen die te druk zijn, pauzes die moeilijk zijn, leraren die je gedrag niet opvatten als overprikkeld maar brutaal. Dit zijn enkele dingen waar ik als kind met hypersensitiviteit, een extreme gevoeligheid voor prikkels uit de omgeving, bijna dagelijks mee te maken heb. Net als andere kinderen die buiten het gemiddelde neurologisch profiel vallen. Het reguliere onderwijs is niet afgestemd op leerlingen die niet ‘normaal’ zijn.

Een op de vijf leerlingen in Nederland is neurodivergent, een verzamelterm voor mensen bij wie het brein anders werkt dan wat als neurotypisch (‘normaal’) wordt gezien. Dat zijn vier à vijf leerlingen in een klas, en zo’n tweehonderd op een gemiddelde school.

Leraren zouden een cursus kunnen krijgen over hoe je moet omgaan met neurodivergente kinderen

Neurodivergentie is niks ergs. Wij hebben een scherp oog voor detail, kunnen een eerlijke mening geven, logisch denken en zijn bovengemiddeld creatief. Alleen: ik heb me nooit volledig thuisgevoeld op school. Dat kan anders. Tijdens de opleiding zouden leraren een cursus kunnen krijgen over hoe je moet omgaan met neurodivergente kinderen. Verder zou er voor elk kind op ieder moment een rustige werkplek beschikbaar moeten zijn. Ook zou het helpen als er tijdens de lessen aandacht komt voor neurodivergentie. Als een ‘raar’ kind beter begrepen wordt, is dat kind vanzelf niet raar meer, maar ‘gewoon’ andere leerling op een fijne, veilige school.

Jenna Meijer (16)

Op school worden we voorbereid op de toekomst. Dit gebeurt niet alleen via de lesstof. We ontwikkelen ons ook aan de hand van alles dat we buiten de lesboeken tegenkomen. Nadat we eindexamen hebben gedaan, belanden we in een wereld waar zelfstandigheid en doorzettingsvermogen essentieel zijn om ons staande te houden. Daar bereidt school ons óók op voor.

Het systeem leert ons zelfredzaam en flexibel te zijn

Juist omdat niemand volledig in het schoolsysteem past, leren we ons er allemaal op aan te passen en ontwikkelen we onszelf op die manier door. Als we het schoolsysteem inrichten op een manier die volledig op elk individu aansluit, missen leerlingen een belangrijke stap in hun ontwikkeling: zelfredzaam en flexibel zijn. In dit geval komen ze na school terecht in een samenleving die niet altijd meebuigt met hun wensen en dus teleurstelt. In combinatie met de nieuwe verantwoordelijkheden die komen kijken bij volwassen worden (werk, belasting) lijkt mij dit een lastige overgang die misschien wel schadelijke gevolgen heeft voor het mentale welzijn van de leerling.

Het schoolsysteem aanpassen voor leerlingen die er moeite mee hebben, lijkt mij dan ook geen goed idee. In plaats daarvan stel ik voor dat deze leerlingen meer begeleiding krijgen bij het vinden van hun weg in het onderwijs.

Arthur Abbes (16)

Het schoolsysteem is er voor slechts een select groepje leerlingen. De manier van toetsing is bizar. Er wordt op één moment gemeten hoe goed we iets kunnen opschrijven waar we twee maanden voor hebben geleerd. Persoonlijke omstandigheden, groei en het leerproces doen er niet toe, zolang we het maar goed doen op dat ene ogenblik.

De uitslag van een toets laat niet zien hoe ‘goed’ of ‘slim’ een leerling is, maar hoe goed hij bepaalde informatie en specifieke methodes kan overnemen uit een boek. Zo komt er veel druk te liggen op leerlingen die hard moeten werken voor een zesje, terwijl andere leerlingen juist niet worden uitgedaagd.

School gaat te veel over het reproduceren

Niet alleen zijn de criteria willekeurig bepaald, ook sluit de toetscultuur niet aan bij de realiteit van de arbeidsmarkt. Het maakt een werkgever niet uit of je goed bent in kennis reproduceren op een papiertje. Veel belangrijker is je inzet.

Buiten de theoretische toetscultuur is er op school geen andere mogelijkheid om je te ontwikkelen. Belangrijke praktische vaardigheden moeten we buiten school leren. Belastingaangifte doen, een band plakken, een formeel gesprek voeren, een sollicitatiemail schrijven, omgaan met social media. Als jongeren dit niet leren van hun ouders, grijpen ze er dus op mis.

Het hele schoolsysteem heeft dringend verandering nodig. Het zorgt op elk niveau en in elk schooljaar voor stress en ongelijkheid. Het is er niet voor iedereen. Sterker nog: het is er voor bijna niemand.