Terwijl u vergenoegd lag te dobberen in een zee die warmer aanvoelde dan ooit, noteerden de wetenschappers van Copernicus alweer een record. Eind juni kwam de gemiddelde temperatuur van alle oceanen uit op 20,98 graden, tegen 20,89 in het vorige recordjaar 2024. Het langjarig gemiddelde: 20,33. Een schamele halve graad verschil, denkt u misschien. Voor een watermassa die driekwart van de aarde bedekt, is het koorts.

Eind juni verkeerde 82 procent van alle oceanen in een mariene hittegolf, en er komt een stevige El Niño aan. Oceanograaf Simon Van Gennip verwacht dat 2026 daardoor tot de warmste jaren ooit gaat behoren. Vooral door de broeikasgassen die we blijven uitstoten en die de oceaan, geduldig als altijd, voor 90 procent opslurpt. Ze is het geheugen van onze opwarming.

 

Wat van iemand is, beschermen we. Wat van ons allemaal is, verdwijnt uit beeld

We weten dit al decennia. Toch behandelen we de oceaan alsof zij buiten onze economie ligt. Ons economisch model is gebouwd rond privaat eigendom. Wat van iemand is, beschermen we. Wat van ons allemaal is, verdwijnt uit beeld. De oceaan is daarvan het grootste slachtoffer.

Dat begint bij eigendom. De Volle Zee, buiten de 200 mijl van kuststaten, is van iedereen en dus is er praktisch niemand die zich erom bekommert. Het zeerecht werd ooit bepaald door landen met vloten en marines. Er kwam in 2023 eindelijk een Verdrag inzake de Volle Zee onder meer om de biodiversiteit te beschermen. Mooi, maar traag, en zonder tanden. Een huis zonder huisbaas raakt ook uitgewoond. 

Die logica werkt door in onze cijfers. Als een visgrond wordt leeggevist tot uitputting, stijgt het bbp. Als een kwelder verdwijnt onder een vakantiepark, ook. De vernietiging telt mee als vooruitgang, want de waarde die verdwijnt heeft geen eigenaar. Onze econo-mie is verrassend goed in het beschermen van bezit, en verbazingwekkend slecht in het beschermen van het collectieve.

Zelfs de rekensom die dit zou moeten voorkomen is besmet. Reken met de gangbare disconteringsvoet van 3 procent, en over honderd jaar is oceaanherstel in de boeken bijna niets waard. Onze kleinkinderen erven een balans die is afgeschreven.  En het geld volgt diezelfde logica. Wereldwijd gaat jaarlijks zo’n 22 miljard dollar aan schadelijke visserijsubsidies, waardoor overbevissen voor een vloot vaak de rationele keuze blijft. Toch is er een uitgang. Centrale banken wegen al klimaatrisico mee in hun onderpandbeleid, diezelfde route kan open voor oceaanrisico. Bestuurders kunnen een zorgplicht krijgen voor de ecosystemen waarvan hun bedrijf afhankelijk is.

Want daar zit de kern. Niet een watercrisis, maar een eigendomscrisis. Een systeem dat uitblinkt in beschermen van wat iemand bezit, en faalt in waarderen van wat van ons allemaal is. We dobberden er deze zomer nog vergenoegd in. Misschien is dat wel het grootste succes van de oceaan: dat zij ons al die tijd ongemerkt overeind hield. Een oceaan zonder koorts is een van de fundamenten onder onze welvaart.

https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-augustus-2026/